Soortenmanagementplan
Sommige dieren, zoals vleermuizen en gierzwaluwen, leven in en rond onze huizen. Als we huizen isoleren of renoveren, verdwijnen soms hun schuilplekken. Daarom werkt de gemeente Wierden aan een soortenmanagementplan (SMP). Dit plan beschermt de dieren én zorgt ervoor dat inwoners hun woningen kunnen verduurzamen zonder ingewikkelde regels.
We zijn nu bezig met het opstellen van dit plan. Ondertussen nemen we al maatregelen. Zo hebben we nestkasten opgehangen en volgen er binnenkort meer. Daarmee helpen we deze dieren én maken we het voor inwoners makkelijker om hun huis energiezuiniger te maken.
Onderzoek naar beschermde soorten
Afgelopen voorjaar en zomer van 2025 heeft er soortenonderzoek plaatsgevonden in de gemeente Wierden. Alle woonkernen zijn onderzocht op het voorkomen van beschermde vogels, vleermuizen en zoogdieren. Dit is belangrijk omdat deze diersoorten samenleven met de mens en de gemeente als leefomgeving hebben. Het is belangrijk om te weten waar deze dieren hun eten vandaan halen en waar ze verblijven. Zo kan de gemeente zorgen dat deze plekken beschikbaar blijven en ook de dieren een plekje hebben in gemeente Wierden.
Waarom dit onderzoek?
Veel beschermde diersoorten gebruiken onze daken en gevels als broedplek of schuilplaats. Ingrepen aan huizen, zoals isoleren, kan ervoor zorgen dat deze dieren hun verblijfplaats verliezen. Dit komt omdat ze verblijven in de spouwmuren of onder de dakrand. Wanneer er geen rekening gehouden wordt met deze dieren als medebewoners, kan het zelf gebeuren dat deze worden gedood tijdens het verduurzamen.
Door het onderzoek weten we waar deze soorten leven en hoe we ze goed kunnen beschermen. Die informatie gebruiken we voor het opstellen van het SMP.
Met het SMP wordt het voor inwoners, bedrijven en organisaties in de toekomst makkelijker om aan de slag te gaan met bijvoorbeeld verbouwingen of isolatiewerk. Je hoeft dan geen apart ecologisch onderzoek meer te laten doen.
Wat betekent dit voor inwoners?
De verwachting is dat het SMP vanaf 2027 beschikbaar is. Vanaf dat moment kunnen inwoners zonder extra ecologische vergunning of onderzoek aan de slag, zolang ze hun werkzaamheden melden. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voor de bescherming van de soorten dan over.
Wat is er gevonden?
De ecologen van NatuurInclusief B.V. verplaatsten zich op de fiets en waren herkenbaar aan gele hesjes met het logo van het adviesbureau. Ze maakten gebruik van speciale meetapparatuur en voerden hun onderzoek uit op verschillende momenten van de dag:
Overdag: onderzoek naar huismussen, spreeuwen en zwaluwen
’s Avonds en ’s nachts: onderzoek naar vleermuizen en gierzwaluwen
Het veldseizoen was opgedeeld in verschillende onderzoeksperiodes. In het voorjaar lag de focus op het broed- en kraamseizoen. Vanaf 1 augustus startte het paaronderzoek, waarbij werd gekeken waar mannetjesvleermuizen actief zijn en vrouwtjes proberen aan te trekken met roepgeluiden. Later het jaar volgde nog een winteronderzoek, om te bepalen waar vleermuizen overwinteren.
Uit het onderzoek bleek dat er binnen de gemeente ongeveer 20 belangrijke verblijfplaatsen voor vleermuizen zijn, zogenoemde kraamverblijven. Hier verblijven de vrouwtjes en hun jongen om ze groot te brengen. Van deze 20 kraamverblijven waren er 4 van de laatvlieger, een van de grootste vleermuizen van Nederland, en 16 van de gewone dwergvleermuis, de meest voorkomende vleermuis van Nederland. In het grootste kraamverblijf zijn 124 volwassen vrouwtjes geteld. Omdat vleermuizen maar 1 jong per jaar krijgen en zelf geen nestje kunnen bouwen, zijn deze kraamverblijven erg belangrijk voor het voortbestaan van de soort.
Huismussen en gierzwaluwen vinden hun onderdak ook onder de pannen van onze huizen, en in mindere aantallen op het industrie terreinen. Verder zijn er binnen de bebouwde kom ook soorten als groene specht, egels, steenmarter, boerenzwaluw en zwarte roodstraat waargenomen.
De onmisbare rol van de natuur
De natuur, de vleermuizen, vogels en zoogdieren zijn onmisbaar en heel nuttig. De aanwezigheid van vleermuizen in onze gemeente heeft een groot voordeel. Denk aan het vangen van insecten (waaronder veel muggen), soms wel duizenden per nacht! Dat scheelt een hoop muggenbulten. Gierzwaluwen ondersteunen de vleermuizen hierin en eten ook insecten. Op deze manier helpen ze ook met het bestrijden van plaaginsecten, waardoor minder pesticiden gebruikt kunnen worden. Daarnaast helpen vleermuizen ze met het bestuiven van bloemen en het verspreiden van zaden. Wist je dat vleermuizen in het buitenland het mogelijk maken dat wij van ons dagelijkse kopje koffie kunnen genieten? Ook huismussen eten veel zaden en dragen hierdoor bij aan de verspreiding van planten.
En nu?
Doordat we weten hoeveel beschermde soorten er zijn, kunnen we ervoor zorgen dat we de soorten onderdak kunnen blijven bieden. Hierdoor is het ook mogelijk om huizen te slopen, te renoveren of te isoleren. We zorgen ervoor dat belangrijke parken waar ze hun eten vinden, intact blijven en dat bij nieuwbouwprojecten ook groen wordt meegenomen.
Meer weten?
Wilt u meer informatie over het SMP of heeft u vragen over natuurinclusief bouwen of verbouwen? Neem dan contact op met team Bouwen & Wonen via: bouwenenwonen@wierden.nl of 0546 - 58 08 38 of kijk op natuurinclusief.nl.